Psikolojik Danışman

Çocuklarda Ödül ve Ceza

Pedagog Dilara Tunç konuyla ilgili Show TV’de Agabugu programında bu sorulara cevap verdi:

• Türk dil kurumunun okul sözlüğüne baktığımızda ödül için bir iyiliğe karşılık olarak verilen armağan, mükafat olarak söz ediliyor, ceza içinse uygun görülmeyen tepki ve davranışları önlemek için üzüntü, sıkıntı, acı veren uygulama diye tanımlanmış.
  Ödül ve ceza nedir ?
• Çocuklarımızın olumlu davranışlarını yerleştirmek ve geliştirmek için ve olumsuz davranışlarını azaltmak için ödül ve ceza yönetimi bir çok anne ve babanın başvurduğu bir yöntemdir.
  Çocuklarda ödül ve ceza yöntemini en erken hangi yaşlarda uygulayabiliriz ?
• Çocuğumuza verebileceğimiz ödüller manevi ve maddi olmak üzere ikiye ayrılabilir. Güzel olumlu bir davranışında O’nu övme, O’na sarılma ya da öpme gibi manevi seyler olabilirken, ,istediği bir oyuncak, dondurma ya da çikolata da olabilir.
  Çocuğumuzu hangi durumlarda ödüllendirmeli ve ödülleri nasıl ve neye göre seçmeliyiz ?
• Çocuklarımızın olumlu davranışlarını pekiştirmek için bazen maddi ödüllerde kullanılabilir.
  Çocuğu para ile ödüllendirmek doğru mudur ?
• Bir çok araştırmada cezadan çok ödüllerin çocukların davranışlarının gelişiminde olumlu etkisi olduğu belirtilmekte. Çocuğa verilecek her türlü cezanın çocuğun psikolojisi üzerinde olumsuz etkileri olabileceği belirtilirken, çocuk yetişkin ilişkisininde zedelediği belirtilmektedir. Cezanın en son seçenek olarak kullanılması gerektiği belirtilmektedir.
  Ceza son seçenek olarak kullanılmalı mı?
  
• Bazı durumlarda ebeveynler çocuklarını anne ya da babaları ile korkutalabilirler. Bu şekilde davranırsan seni babana söylerim, baban sana çok kızacak gibi. Oysaki bu çocukta güven kaybına neden olabilir.
  Çocukları anne ya da baba ile korkutmak doğru mudur ?
• Çocuklara verilecek cezaların çok iyi seçilmesi yaşına ve gelişime göre belirlenmesi önemli bir konudur.
  Çocuğa verilecek ceza nasıl belirlenmeli ?
• Cezaya alternatif olarak kullanılabilecek yöntemler olabilir. Ortamı değiştirmek, görmezden gelmek, belki olumsuz davranışı tekrarlamadan uyarmak ya da davranışın sonucunu yaşatmak gibi.
  Cezaya alternatif olarak kullanılabilecek yöntemler nelerdir ?
• Çocuklar verilen cezalara mutlaka tepki vereceklerdir. Ve bu durumdan hoşlanmayacaklardır. Hele bu cezayı bir de saldırı olarak görürse eğer mutlaka rövanşını almak isteyecektir. Veya inatlaşacak ya da yapmasını istemediğimiz olumsuz davranışı tekrarlama yoluna gidecektir.
  Çocuklar cezalara ne tür tepkiler verebilir ? Bu noktada anne ve baba nasıl hazırlıklı ola bilir ?
• Dersleri kötü olan çocuklarda da aileler bazen ceza yöntemine başvurabiliyorlar.
  Dersleri kötü olan bir çocuğu cezalandırmak doğru mudur ?
• İlk sömestr tatili yaklaşırken anne babaları ve çocukları bir karne heyecanı sarmaya başladı.
  Çocuğumuzu karnesi iyi ise ödüllendirmek kötü ise cezalandırmak doğru mudur ?
• Bir çocuğu hep ödüllendirmek ya da hep cezalandırmak bir çok sorunu beraberinde getirecektir. Ceza ve ödül, mutlaka yerinde, zamanında, gerekli durumlarda ve gerektiği dozda kullanılmalıdır
  Çocuğu her olumlu davranışında ödüllendirmek her olumsuz davranışında cezalandırmak ne gibi olumsuz sonuçlara neden olur ?

Ödül ve Ceza Bölüm 1

Ödül ve Ceza Bölüm 2

Ödül ve Ceza Bölüm 3

Ödül ve Ceza Bölüm 4

Ödül ve Ceza Bölüm 5

Okula Alışma Dönemi

Çocuğun okula başlamasıyla ailesi ve kendisi için yeni bir hayat sayfası açılıyor. Okulun ilk haftaları karışık duygular yaşanır. Ebeveynler bir yandan gurur, onur ve ümit, diğer yandan korku ve endişe gibi hisler yaşarlar. Kimi çocuk heyecanlı ve mutlu, kimi çocuk ise mutsuz ve kaygılı davranacaktır.

Çocuk psikolojisi için okula başlamak, aileden kopma ve bağımsızlığa bir adım daha atmak demektir. Buda çocuklarda eminsizlik ve kaygılar yaratabilir, çünkü onu ne beklediğini bilmemek dedir. Okula başlama ve okula alışma dönemi çocuk ve ailesi için büyük değişim demektir. Bu değişim döneminde çocuğunuzu destekleyebilmek için onu anlamaya çalışın, onun sıkıntılarına kaygılarına kulak verin ve konuşun. Destekleyici, sabırlı ve cesaret verici davranın. Çocuğunuza güvenin. Yaptığı doğrular için övün. Başka çocuklarla asla kıyaslamayın.

Pedagojik Tavsiyeler:

• Çocuğunuzla konuşarak okula alıştırın.
  - Zamanla okuma yazma öğreneceğini,
  - yeni arkadaşlarla tanışacağını,
  - ilginç ve heyecanlı şeyler yaşayacağını, söyleyin.
  Abartılı konuşmamaya özen gösterin çünkü sonradan çocuğunuzun hayal kırıklığına uğramasına sebep olabilirsiniz.
• Okul alışverişlerinizi beraber yapın. Çocuğunuza seçim hakkı tanıyın.
• Çocuğunuza ders çalışabilecek masa ayarlayın. Masanın bulunduğu yerin çocuğun dikkatini dağıtmayacak yerde olmasına özen gösterin.
• Ertesi gün çocuğunuzun dinlenmiş olarak kalkması için düzenli saatlerde yatırın.
• Günlük yaşamınızı mümkün olduğu kadarıyla stressiz geçirmeye özen gösterin veya kendi stresinizi yansıtmamaya gayret edin.
• Çocuğunuzu sabahları zamanında kaldırın ki
  - kendine gelmesine,
  - elini yüzünü yıkamasına
  - ve rahat sabah kahvaltısını yapmasına zamanı olsun.
• Evden çıkma hazırlığınız ve okula gitme yolunuz için zaman ayırın ki çocuğunuz stressiz okula başlasın.
• Okula düzenli olarak gidin ve çocuğunuzun öğretmeniyle görüşün. Bu şekilde hem çocuğunuzun durumunu öğrenmiş, ayrıca çocuğunuza yeni çevresiyle ilgilendiğinizi göstermiş olursunuz.
• Eve gelince çocuğunuzun dinlenmesine fırsat verin, onu sorgularla boğmayın.
• Yemekten sonra çocuğunuzun dinlenmesine zaman tanıyın. Kesinlikle hemen derslere başlamayın.
• Çocuğunuza zaman ayırın. Bunaltmamak kaydıyla gününü ve derslerini sorun.   Sizinle birlikte eğlenceli vakit geçirmesini sağlayın.
• Çocuğunuza her gün bir şeyler okuyarak örnek olun. Okumaya özendirin.
• Çocuğunuzun okul dışı yapabileceği sosyal faaliyetlerde destekleyin (örneğin spor, müzik,…).

En önemlisi çocuğunuzun henüz altı yaşında bir oyun çocuğu olduğunu unutmayın. Okula başladı diye çocuğunuzu sorumluluklarla boğmayın. Onun bir yetişkin gibi davranmasını beklemeyin. ‘Ders çalış’ ve ‘okuma yazma öğren’ baskısı gibi tutumlara girmeyin.

Sizin yardımınızla çocuğunuz bu değişime zamanla alışacaktır.

Dengeli Yaşam Network

Spor okul stresine karşı iyi geliyor. Velilerin katıldığı bir ankete üçte ikisi bu tezi doğruladılar. Alman psikolog Frank Meiners spor ya da hareket yaparak adrenalin ve kortizol gibi stres hormonlarının azalması olumlu etki yapıyor diye açıkladı. Her şeyden önce çocuklar enerji bırakarak rahatlıyorlar ve yeni fikirler üretmek için beğinleri sağlıklı çalışıyor.
Ankete göre birçok öğrenciler için spor ruhsal dengeyi sağlar gibi görünüyor çünkü spor yapan çocukların 61% okul stresi yaşadı ya da hiç yaşamadı ama fazla spor yapmayan çocuklar devamlı ya da ağır şekilde okul stresi yaşıyorlar. Berlin ‘deki Forsa pazar araştırma şirketi tarafından yapılan ankete 1000 veliler ve 6 ila 14 yaş arası okul çocukları katıldı.

 Dengeli Yaşam Network