Psikolojik Danışman

Çocuklarda Ödül ve Ceza

Pedagog Dilara Tunç konuyla ilgili Show TV’de Agabugu programında bu sorulara cevap verdi:

• Türk dil kurumunun okul sözlüğüne baktığımızda ödül için bir iyiliğe karşılık olarak verilen armağan, mükafat olarak söz ediliyor, ceza içinse uygun görülmeyen tepki ve davranışları önlemek için üzüntü, sıkıntı, acı veren uygulama diye tanımlanmış.
  Ödül ve ceza nedir ?
• Çocuklarımızın olumlu davranışlarını yerleştirmek ve geliştirmek için ve olumsuz davranışlarını azaltmak için ödül ve ceza yönetimi bir çok anne ve babanın başvurduğu bir yöntemdir.
  Çocuklarda ödül ve ceza yöntemini en erken hangi yaşlarda uygulayabiliriz ?
• Çocuğumuza verebileceğimiz ödüller manevi ve maddi olmak üzere ikiye ayrılabilir. Güzel olumlu bir davranışında O’nu övme, O’na sarılma ya da öpme gibi manevi seyler olabilirken, ,istediği bir oyuncak, dondurma ya da çikolata da olabilir.
  Çocuğumuzu hangi durumlarda ödüllendirmeli ve ödülleri nasıl ve neye göre seçmeliyiz ?
• Çocuklarımızın olumlu davranışlarını pekiştirmek için bazen maddi ödüllerde kullanılabilir.
  Çocuğu para ile ödüllendirmek doğru mudur ?
• Bir çok araştırmada cezadan çok ödüllerin çocukların davranışlarının gelişiminde olumlu etkisi olduğu belirtilmekte. Çocuğa verilecek her türlü cezanın çocuğun psikolojisi üzerinde olumsuz etkileri olabileceği belirtilirken, çocuk yetişkin ilişkisininde zedelediği belirtilmektedir. Cezanın en son seçenek olarak kullanılması gerektiği belirtilmektedir.
  Ceza son seçenek olarak kullanılmalı mı?
  
• Bazı durumlarda ebeveynler çocuklarını anne ya da babaları ile korkutalabilirler. Bu şekilde davranırsan seni babana söylerim, baban sana çok kızacak gibi. Oysaki bu çocukta güven kaybına neden olabilir.
  Çocukları anne ya da baba ile korkutmak doğru mudur ?
• Çocuklara verilecek cezaların çok iyi seçilmesi yaşına ve gelişime göre belirlenmesi önemli bir konudur.
  Çocuğa verilecek ceza nasıl belirlenmeli ?
• Cezaya alternatif olarak kullanılabilecek yöntemler olabilir. Ortamı değiştirmek, görmezden gelmek, belki olumsuz davranışı tekrarlamadan uyarmak ya da davranışın sonucunu yaşatmak gibi.
  Cezaya alternatif olarak kullanılabilecek yöntemler nelerdir ?
• Çocuklar verilen cezalara mutlaka tepki vereceklerdir. Ve bu durumdan hoşlanmayacaklardır. Hele bu cezayı bir de saldırı olarak görürse eğer mutlaka rövanşını almak isteyecektir. Veya inatlaşacak ya da yapmasını istemediğimiz olumsuz davranışı tekrarlama yoluna gidecektir.
  Çocuklar cezalara ne tür tepkiler verebilir ? Bu noktada anne ve baba nasıl hazırlıklı ola bilir ?
• Dersleri kötü olan çocuklarda da aileler bazen ceza yöntemine başvurabiliyorlar.
  Dersleri kötü olan bir çocuğu cezalandırmak doğru mudur ?
• İlk sömestr tatili yaklaşırken anne babaları ve çocukları bir karne heyecanı sarmaya başladı.
  Çocuğumuzu karnesi iyi ise ödüllendirmek kötü ise cezalandırmak doğru mudur ?
• Bir çocuğu hep ödüllendirmek ya da hep cezalandırmak bir çok sorunu beraberinde getirecektir. Ceza ve ödül, mutlaka yerinde, zamanında, gerekli durumlarda ve gerektiği dozda kullanılmalıdır
  Çocuğu her olumlu davranışında ödüllendirmek her olumsuz davranışında cezalandırmak ne gibi olumsuz sonuçlara neden olur ?

Ödül ve Ceza Bölüm 1

Ödül ve Ceza Bölüm 2

Ödül ve Ceza Bölüm 3

Ödül ve Ceza Bölüm 4

Ödül ve Ceza Bölüm 5

İLETİŞİMDE BEDEN DİLİ

Bir şirket yöneticisi katıldığı bir toplantının ardından çıkışta iki kişinin konuşmasına istemeden kulak kesilir.
- Konferans veren konuşmacı ne güzel konuştu değil mi?
- Evet, adam mükemmeldi, üstündeki kıyafeti de çok yakışmıştı. Bir de diksiyonu, kelimeleri mükemmel kullanıyordu.
- Bence bu adam seni epey etkilemiş sanırım, peki neden bahsettiğini hatırlıyor musun?
- Şey, sanırım çoğunu unuttum galiba ama yine de güzel konuştu.

Yaşantımızın çoğunda buna benzer olaylar yaşamışızdır. Bir konuşmacının konuştukları, bir siyasetçinin kalabalıkları coşturan haykırışı, aklımızda neden bahsettiğinden daha çok yer etmiştir.
Etkili iletişimciler daha çok beden dilini kullanırlar. Beden dili, bir araştırmaya göre iletişimin %55’ini oluşturur. Beden dili, kendimizi tanıma ve iç dünyamızdan haberdar olma imkânı verir. Beden dili karşımızdaki insanı etkilememizi sağlar.

İletişimde bazı duygular beden diline kolaylıkla yansır.

• Şaşırma durumunda gözler büyür, ağız açılır.
• Mutluluk anında yüzde canlılık görülür.
• Sinirlilik hali saldırıya dönüşecekse dişler görülür.
• Tiksinme anında kendimizi bize o duyguyu yaratan şeyden uzaklaştırırız.
• Korku anında vücut gerilir.
• Üzüntü anında dudaklar kenetlenir, aşağı doğru sarkar. Kaşlar gerilir.
• Kolların göğüsün önüne bağlanması, iletişime kapalılık ifadesidir.
• Ellerin tokalaşması esnasında avuç dışı yukarı bakan daha üstün daha dominanttır.

Kim olursak olalım, hangi işi yaparsak yapalım, öncelikle iyi bir iletişimci olmamız gerekiyor. İngilizler; iyi bir konuşma kişinin kendi yüreğinden karşısındakinin yüreğine kurulan duygusal bir köprüdür” demişlerdir.

Beden dili iletişimin sözsüz olanıdır. Aristoteles “insanın içinde işleyen her şey, dışında ifadesini bulur” demiştir. İletişimde sözlerin etkisi %7, ses tonunun etkisi %38 iken, beden dili en büyük kısmını yani iletişimin %55’ini oluşturur.
Peki ya insanların yalan söyledikleri beden dilinden anlaşılır mı?  Tabi ki cevap evet.

Karşınızdaki insan,

• Eliyle ağzını, parmaklarıyla dudaklarını kapatıyorsa,
• Yüzünde terleme, kızarma olursa,
• Gözlerini çok sık kırpıyorsa,
• Bakışları sizden kaçırıyorsa,
• Gözleri ovuşturuyorsa,
• Boynun arkasını kaşıyorsa,
• Söz ile davranış birbirinden çelişiyorsa,
• Kravatı çözme gibi, yakasını açmaya benzer hareketler yapıyorsa,
• Fiziksel yakınlıktan uzaklaşıyorsa, bilin ki bu insan yalan söylemektedir.

Beden dili hakkında aslında çok şeyler söylenebilir. Bahsettiklerimiz sadece beden dilinin çok küçük bir kısmıdır. Eğer ki insanları etkilemek, onlar üzerinde daha kalıcı olmak sizin için önemliyse artık ne söylediğinizden daha çok nasıl söylediğinize dikkat edin.